Susturucu ve Egzoz Sistemi Kontrolü

Egzoz sistemi, aracın en çok ihmal edilen ama en çok yorulan parçalarından biridir. Sürekli yüksek sıcaklık, yol tuzu, çamur ve titreşim altında çalışır; buna rağmen çoğu sürücü sistemi ancak ses arttığında hatırlar. Oysa gürültü genellikle sorunun ilk değil, son işaretidir. Aracın altına düzenli olarak bakmayı alışkanlık haline getirirseniz, hem küçük bir kaynak işiyle çözülebilecek arızayı komple boru değişimine dönüşmeden yakalarsınız hem de yakıt tüketiminizin sessizce artmasını engellersiniz.

Egzoz Sistemi Hangi Parçalardan Oluşur?

Sistemi tanımadan kontrol etmek zordur. Motordan dışarıya doğru sırayla şu parçalar bulunur:

• Egzoz manifoldu: Silindirlerden çıkan gazları toplar. Genellikle döküm veya çelikten olup en yüksek sıcaklığa maruz kalan parçadır.
• Oksijen (lambda) sensörleri: Egzoz gazındaki oksijen oranını ölçer, motor beynine yakıt-hava karışımı için bilgi verir.
• Katalitik konvertör: Zararlı gazları daha az zararlı hale dönüştürür. İçindeki petek yapısı zamanla tıkanabilir veya kırılabilir.
• Orta boru ve rezonatör: Ses dalgalarını kırar, sistemin arka bölümüne akış sağlar.
• Susturucu: Ses seviyesini düşüren, içi bölmeli ve elyaf dolgulu bölüm. Korozyonun en sık başladığı yerdir.
• Askı lastikleri ve kelepçeler: Sistemi şasiye esnek şekilde bağlar, titreşimin kabine geçmesini engeller.

Kontrol sırasında hedefiniz bu parçalarda üç şeyi aramaktır: delik, gevşeme ve tıkanma.

Adım Adım Kontrol

1. Aracı soğutun ve güvenli şekilde kaldırın. Egzoz boruları yüzlerce dereceye ulaşır; motoru durdurduktan sonra en az bir saat bekleyin. Aracı düz zeminde el freni çekili halde kaldırın, mutlaka sehpa kullanın ve sadece krikoya güvenmeyin. Tekerlek kontrolü yaparken de aynı kuralı uyguladığınızı hatırlayın.

2. Görsel tarama yapın. Bir el lambasıyla manifolddan arka susturucuya kadar tüm hattı izleyin. Kahverengi–turuncu yüzey pası normaldir ve kozmetiktir. Sizi ilgilendiren, kabarcıklanmış, pul pul dökülen veya dokununca kağıt gibi esneyen metaldir. Özellikle boruların alçak noktaları ve susturucunun alt yüzeyi su biriktirdiği için önce oralar çürür.

3. Kurum lekelerini arayın. Egzoz kaçağı olan yerde etrafa siyah, kuru, is benzeri bir halka oluşur. Flanş bağlantılarında, kaynak dikişlerinde ve katalizör girişinde bu izleri arayın. Kurum izi, çıplak gözle görünmeyen çatlağın en güvenilir kanıtıdır.

4. Elle sarsma testi yapın. Eldiven takıp boruyu iki elinizle tutun ve nazikçe sağa sola oynatın. Sistem birkaç santim esneyebilir, bu askı lastiklerinin işidir. Ancak metalik tıkırtı geliyorsa askı kopmuş, kelepçe gevşemiş veya susturucunun içindeki bölme ayrılmış olabilir. Çatlamış, uzamış veya kopmuş askı lastikleri ucuz parçalardır ve hemen değiştirilmelidir.

5. Susturucuyu dinleyin ve tartın. Susturucuya avucunuzla hafifçe vurun. Sağlam bir susturucu tok bir ses verir; içi çürümüşse cılız, çıngıraklı bir ses gelir. Bazı araçlarda susturucunun alt kısmında küçük bir tahliye deliği bulunur, bu fabrika çıkışıdır ve kapatılmamalıdır.

6. Motor çalışırken kaçak arayın. Aracı açık havada rölantide çalıştırın. Arkadan çıkan gaz debisinin zayıf ve tıslamalı olması, öndeki bir kaçağı işaret eder. Bir yardımcıdan egzoz çıkışını bez ile kısmen kapatmasını isteyerek basınç yaratabilirsiniz; kaçak olan noktadan sesli üfleme duyulur. Bu testi uzun süre yapmayın ve elinizi çıkışa doğrudan tutmayın.

7. Performans belirtilerini değerlendirin. Katalizör tıkanmasında araç düşük devirde normal, yüksek devirde boğulur; rampada güç toplamaz, gaz pedalı tepkisi gecikir. Yakıt tüketimi artar, ısınma eğilimi gösterir. Arıza lambası yanmışsa hata kodunu okutmak en hızlı yoldur. Ayrıca içeriye yumurta kokusuna benzer bir koku geliyorsa katalizörden şüphelenmek gerekir.

8. Egzoz dumanının rengine bakın. Beyaz ve yoğun duman soğutma sıvısının yanma odasına karıştığını, mavi duman yağ yakmayı, siyah duman aşırı zengin karışımı düşündürür. Bu durumlarda sorun egzozda değil, motorun kendisindedir; soğutma sistemi ve yağ seviyesi kontrolleriyle birlikte ele alınmalıdır.

Belirtiler ve Muhtemel Nedenler

Kabin içine egzoz kokusu geliyorsa aracı kullanmayı bırakın