Kendi aracını bak, tasarruf et

Akü Terminal Paslarını Temizleme Rehberi

Sabah aracı çalıştırmak istediğinizde marş motorunun isteksiz döndüğünü, farların normalden sönük yandığını fark ettiyseniz, sorun her zaman akünün bitmesi olmayabilir. Kaputu açıp akü kutuplarına baktığınızda beyaz, mavi-yeşil ya da tebeşir tozuna benzeyen kabarık birikintiler görüyorsanız, elektrik akımı zorlanıyor demektir. Bu birikinti yalıtkandır; yani akünün ürettiği enerjinin araca temiz bir şekilde ulaşmasını engeller. İyi haber şu: akü terminal temizliği evde, yarım saatlik bir çalışmayla ve mutfağınızda bulunan malzemelerle yapılabilecek en kolay bakımlardan biridir.

Bu Pas Neden Oluşuyor?

Kurşun-asit akülerde şarj ve deşarj sırasında küçük miktarda hidrojen gazı ve asit buharı açığa çıkar. Bu buhar, terminaldeki kurşun ve bakır yüzeylerle, havadaki nem ve oksijenle tepkimeye girerek tuz kristalleri oluşturur. Renk size ipucu verir:

  • Beyaz veya açık gri, tozlu görünüm: Genellikle kurşun sülfat. Sızıntı ya da aşırı şarj işaretidir.
  • Mavi-yeşil kabuk: Bakır sülfat. Kablo pabucu bakır içeriyorsa bu renk görülür ve kablonun içine doğru ilerleyebilir.
  • Yağlı, siyah kirlenme: Pas değil, motor bölmesinden gelen toz-yağ karışımı. Yine de iletkenliği düşürür.

Genelde artı (+) kutupta pas görülüyorsa aşırı şarj, eksi (–) kutupta görülüyorsa eksik şarj eğilimi vardır. Temizlik sonrası pas kısa sürede geri geliyorsa şarj sistemi ya da akünün kendisi elden geçirilmelidir; akü ömrü ve değişim kararı hakkında sitedeki akü bakımı yazısı bu konuya daha ayrıntılı giriyor.

Hazırlık: Neye İhtiyacınız Var

  • Uygun ölçüde anahtar veya lokma takımı (çoğunlukla 10 mm)
  • Karbonat (yemek sodası) ve ılık su
  • Eski bir diş fırçası ya da terminal fırçası
  • Nitril eldiven ve koruyucu gözlük
  • Temiz bez, kağıt havlu
  • Vazelin veya terminal koruyucu gres

Motoru durdurun, kontağı kapatın ve aracın en az yarım saat soğumasını bekleyin. Sigara içmeyin, yakın çevrede kıvılcım çıkaran alet çalıştırmayın; akü çevresinde hidrojen gazı birikebilir.

Adım Adım Temizlik

  1. Kabloları doğru sırayla sökün. Önce eksi (–) kutup kelepçesini gevşetip çıkarın, sonra artı (+) kutbu. Bu sıra, anahtarın gövdeye temas etmesi halinde kısa devre olmasını engeller. Söktüğünüz kabloları terminale geri değmeyecek şekilde kenara yatırın.
  2. Kuru kirleri önce mekanik olarak alın. Kabuk halindeki birikintileri kağıt havluyla silin. Tozu üflemeyin, yüzünüze gelebilir. Bu aşamada gözle akü gövdesini kontrol edin: çatlak, şişme veya nemli bir sızıntı izi varsa temizlikle zaman kaybetmeyin, akünün değişmesi gerekir.
  3. Karbonat çözeltisini hazırlayın. Bir bardak ılık suya bir tatlı kaşığı karbonat karıştırın. Karbonat baziktir, asit kalıntısını nötralize eder. Çözeltiyi fırçaya batırıp terminale uygulayın; hafif köpürme normaldir ve tepkimenin çalıştığını gösterir.
  4. Fırçalayın. Terminal başlarını, kablo pabuçlarının iç yüzeyini ve civataları döndürerek fırçalayın. Metal parlaklık ortaya çıkana kadar devam edin. Sıvının akü kapaklarındaki havalandırma deliklerinden içeri sızmamasına dikkat edin; içeri giren karbonat elektroliti bozar.
  5. Durulayın ve tamamen kurutun. Az miktarda temiz suyla nemli bezle silerek durulayın, ardından kuru bezle iyice kurulayın. Islak yüzeye montaj yapmak, pasın hemen geri gelmesinin en yaygın sebebidir.
  6. İnce zımpara ile son rötuş. Yüzeyde hâlâ matlık varsa çok ince zımpara kâğıdı ya da terminal raspası ile hafifçe temizleyin. Amaç malzeme kaldırmak değil, oksit tabakasını sıyırmak.
  7. Bağlantıyı ters sırayla yapın. Önce artı (+), sonra eksi (–) kutbu takın. Kelepçeyi elinizle çevirmeye çalıştığınızda oynamayacak kadar sıkın; aşırı kuvvet kurşun terminali deforme eder ya da çatlatır.
  8. Koruyucu uygulayın. Kelepçelerin dış yüzeyine ince bir tabaka vazelin veya terminal gresi sürün. Bu, nemin ve asit buharının metalle temasını keser. Gresi kelepçe ile terminal arasına değil, montajdan sonra dışa uygulayın.
  9. Kontrol edin. Aracı çalıştırın. Marş sesinin toparlandığını, far parlaklığının düzeldiğini fark edeceksiniz. Radyo saati ve cam kumandaları sıfırlanmışsa yeniden ayarlamanız gerekebilir.

Sık Yapılan Hatalar

  • Artı kutbu önce sökmek. En yaygın ve en riskli hata. Anahtar şaseye temas ettiği anda kıvılcım ve ark oluşur.
  • Kaynar su dökmek. Isı farkı akü gövdesini çatlatabilir; ayrıca asitli suyu etrafa sıçratır. Ilık su yeterlidir.
  • Basınçlı hava veya yıkama tabancası kullanmak. Asit kalıntısını motor bölmesine, boyaya ve kendinize yayarsınız.
  • Karbonatı akünün içine kaçırmak. Elektrolitin dengesini bozar ve akü kapasitesini kalıcı olarak düşürür.
  • Islakken kapatmak. Nem, pasın geri gelmesini haftalar değil günler seviyesine indirir.
  • Kabloyu ihmal etmek. Yeşil birikinti kablo izolasyonunun içine doğru ilerlemişse yalnızca terminali temizlemek yetmez; kablo yumuşamış, kabarmış ya da sertleşmişse değişmesi gerekir.
  • Faydalı bağlantılar